نمایش زندانی خیابان نواب، آدم هایی با حال متلاطم

به گزارش وبلاگ توسعه دهنده ها، روزنامه آسمان آبی - احمد عظیمی: محله ها هویت خودشان را دارند. این هویت را آدم های هر شهر بهتر درک می نمایند. یکی از محله هایی که در تهران هویت خاصی بخصوص برای قشر جوان و دانشجو پیدا نموده منطقه نواب است. این منطقه به دلیل نزدیکی اش با مرکز شهر یعنی میدان انقلاب و چهارراه ولیعصر که محل تجمع دانشگاه ها و مراکز اداری به حساب می آید و از سوی دیگر در راستا مترو بودن، جایی است که در دهه اخیر جمعیت قابل توجهی از دانشجویان و کارمندان مهاجر را در خودجای داده است.

نمایش زندانی خیابان نواب، آدم هایی با حال متلاطم

به همین ترتیب ساخت و ساز واحدهای آپارتمانی در اطراف بزرگراه نواب تراکم جمعیت این منطقه را بیش از پیش بالا برده است. هوشمند هنرکار در نمایش تازه اش با اقتباسی از متن نیل سایمون یعنی زندانی خیابان دوم آن قصه را از دهه 70 نیویورک به تهران 2018 آورده و از قضا آدم هایی با همان معینات را در یکی از آپارتمان های خیابان نواب گذاشته است. او در این نمایش در خصوص مسائل زندگی یک زوج در قلب شهر دود گرفته تهران می گوید. این نمایش این روز ها در خانه نمایش اداره تئاتر روی صحنه رفته است.

زندانی خیابان نواب درمورد زوجی حرف می زند که با مسائل روزمره شهرنشینی و کاری دست و پنجه نرم می نمایند؛ بنابراین موضوعیت کار برای مخاطب ملموس است و ارتباط خوبی با آن برقرار می نماید. اجرای این کار برای خودتان هم توجیهاتی شخصی داشته است؟

شما خودتان هم به آن اشاره کردید، مسئله و ارتباط آن با روزگار ما روشن است، فکر نکنم کسی که مخاطب این کار باشد درباره مسئله آن ابهامی داشته باشد و فکر نمی کنم موضوعی را از این نزدیک تر به خودش و موقعیتی که در آن قرار گرفته ایم حس کند. موضوع این کار به ما نزدیک است و می تواند آیینه هر کدام از ما باشد. در واقع فکر می کنم تئاتر لزوما سراغ موضوعات روز نمی رود و مسائلش مربوط به مسائل انسان است. در همین کار هم می بینیم که اصل قصه مربوط به دهه 70 آمریکا و متن نیل سایمون است و حالا در سال 2018 و در تهران مطرح می شود، درد مشترکی است که در جوامع و موقعیت های مختلف مطرح و تکرار می شود. در موقعیت کنونی ما کاملا نزدیک به ماست و قابل لمس است.

روند قصه ای که در کار روایت می شود تا جایی بسیار پیوسته پیش می رود، اما در صحنه هایی پرش های زمانی بلند مدتی در کار رخ می دهد که این شکل را بر هم می زند. فکر نمی کنید این دو رویکرد متفاوت قصه گویی مخاطب را دچار سردرگمی نماید؟

روند این نمایشنامه منطقی است، اما این مسئله خیلی به شکل کلاسیکش رخ نمی دهد و من هم به آن معتقد نیستم. فکر می کنم تئاتر روز جهان هم خیلی به آن وحدت زمان و مکان معتقد نیست و قرار نیست در قصه برشی رخ ندهد. الان شکل مونتاژ و روایت دگرگون شده و به طور طبیعی این اتفاق در تئاتر هم رخ می دهد. ما یک برش هفت ماهه از زندگی زن و شوهری را می بینیم؛ این دوره از تیرماه آغاز می شود و در دی ماه سرانجام پیدا می نماید. بین صحنه چهاروپنج بنا بر دیالوگ انوش، برادرش ناصر می گوید من دو ماه طول کشید که خودم را راضی کنم که این پول را به تو بدهم. این زمانی است که توانسته به خودش غلبه کند و روح و روانش را بازسازی کند. دکتر ها هم برای او کارهایی نموده اند اما بیشتر خودش از عهده مسائل بر آمده و زمان خیلی چیزها را حل نموده است. ثریا همسرش نیز فرصتی برای او فراهم نموده تا از بحران خارج شود.

حتی در جایی تغییرات ناصر به حدی ناگهانی است که مخاطب فکر می نماید او واقعا مریض نشده و برای رها کردن خودش از بار مسائل یا جلب ترحم اطرافیان و همسرش چنین نموده است...

نمی دانم چقدر با این جور آد ها سرو کار داشته اید که دچار فروپاشی عصبی می شوند. آن ها در دوره ای واقعا حالشان بد شده و تحت تاثیر قرص هایی که می خورند یا خیلی پر تنش اند یا خیلی افسرده. این افراد احوالشان خیلی متلاطم است و شکلی دوگانه دارند. بعد از مدتی که حالشان بهتر می شود آدم باورش نمی شود که حال آن ها بهتر شده است.

البته شبکه عصبی این افراد به حالت اولش بر نمی شود و همیشه به تلنگری بند ند اما می توانند به خودشان غلبه نمایند. پس این حالت دوره اش باید طی شود. معمولا دوره اش دو یا سه ماهه طی نمی شود و همان طور که ثریا می گوید ممکن است به سال بکشد،اما چون ما برش نمایشی داشتیم و می خواستیم خاتمه کار به فصل زمستان برسد در این مدت زمان توجیه بیماری را در متن داشتیم. در نهایت این افراد به همین حالی می رسند که در متن نشان داده شد. در این اثر بازی های نمایشی کمی حالات شخصیت را منطقی تر نموده بود، اما در نهایت این افراد به شدت بهم می ریزند به ویژه این که برخی موارد با اسکیزوفرنی همراه است و حالت هایشان عجیب تر می شود. این کیس ها بعد که از آن فضا خارج می شوند اغلب مواقع خوبند البته به جز لحظاتی که دچار افسردگی شدید می شوند. هر چند در این نمایش بحث روانکاوی مطرح نیست...

شما در این اثر از یک نمایشنامه یک اقتباس یا آداپتاسیون انجام داده اید...

بله درست است، آداپتیشن یا آداپتاسیون کلمه فرنگی است و اقتباس ریشه عربی دارد. می شود کلمه برداشت یا انطباق را هم استفاده کرد. اما در کنار ترجمه باید شرح داده شود که این اثر یک اقتباس است و تنها عبارت ترجمه گویای اتفاقی که برای این متن افتاده، نیست...

بله در خصوص همین روند اقتباس کردن صحبت کنیم، در بازیگری معمولا تجربه زیستی خیلی اهمیت دارد و باعث باور پذیر اجراکردن نقش توسط بازیگر می شود. در خصوص کار شما و خودتان این تجربه زیستی چقدر دخالت داشت؟ آیا شما تجربه زندگی در محلی را مثل مکان و طبقه ای که نمایش می گوید دارید؟

من زمانی که تصمیم گرفتم این کار را کنم ایران نبودم، اما در نظر داشتم بعد از آمدنم به اینجا آن را اجرا کنم. خیلی فکر کردم که چه نمایشی را کار کنم و به این متن رسیدم. آن را از قدیم می شناختم و آن را دوست داشتم. متن اصلی را گیر آوردم و رویش کار کردم، در اینجا شهرام زرگر را دیدم و وقتی ترجمه اش را خواندم متوجه شدم که خیلی خوب این متن را ترجمه نموده است بنابراین ترجمه خودم را کنار گذاشتم و با آن ترجمه آغاز به کار کردم. بعد از آمدنم به ایران تحقیق مفصلی درباره این طبقه، مناسبات و مسائلش کردم و جدا از آن تجربه های زیستی که به آن اشاره کردید این بخش را هم اضافه کردم.

آدم های این نمایش در اطراف ما حضور دارند و انگار خودمانیم، جدا از تفاوت سن و سالمان می توانیم خودمان را جای آن ها بگذاریم. آدم های زیادی هستند که مانند ثریا و ناصر ند. در این اثر، خیابانی مثل نواب داریم که به نظرم برای چنین موقعیتی خیلی معنادار تر و درست تر از خیابان دوم نیویورک کارکرد دارد. این ساختار تیپیکال است و وجه اصلی اش در ویژگی اجتماع آدم های متناقض است، چنین ویژگی را در همین خیابان نواب در شهر تهران می توان پیدا کرد. اگر این منطقه را بشناسید می بینید که آدم های متفاوتی در این منطقه کنار هم زندگی می نمایند. از هنرمندان و وبلاگ توسعه دهنده ها می توان در این منطقه پیدا کرد تا کارگر و معلم...

بله از قشرهای مختلفی در این منطقه می توان پیدا کرد و علاوه بر آن از لحاظ تراکم جمعیت هم خیلی منطقه شلوغی است...

من در خصوص این محله تحقیق میدانی کردم و مقاله خواندم. به آنجا رفتم و با آدم هایش از نزدیک آشنا شدم. حتی آدم هایم را انتخاب کردم تا بدانم اگر قرار است مل نمایشنامه نیل سایمون تبدیل به ناصر شود چه معادلاتی برای این کار احتیاج است. این طور نبود که فقط چند اسم را عوض کنیم و با این ماجرا اقتباس را انجام دهم...

از لحاظ سنی هم شخصیت های نمایشنامه نیل سایمون نزدیک به بازیگران این نمایش هستند؟

بله تقریبا نزدیکند، در آنجا مرد 47ساله است و برای انتخاب بازیگر 53 سالگی را معیار قرار دادیم. اگر آقای وثوقی نبود و بازیگری مثل راهنمایی هاشمی را داشتم سن کاراکتر ناصر را کمتر می گرفتم. در هر صورت مسئله اصلی این نمایش موقعیت کاراکترهاست.

مسئله دیگری که در این نمایش برای من جالب بود، شیوه اجرای شماست. در تئاتر امروز آن چه که مد شده شیوه های اجرایی فرم گراست. برایم جالب بود که شما ریسک نموده اید و رئالیسم را برای این اجرا برگزیده اید...

من فکر می کنم در هنر هیچ وقت کسی جای دیگری را نمی گیرد. من به فرم اعتقاد دارم و فکر می کنم هنر چیزی جز فرم نیست. شما در این اجرا هم فرم می بینید. من میزانسن ها، خطوط، ترکیب بندی، استفاده از آکساسوار را چیزی جز فرم نمی دانم. هر چند شیوه اجرایی ما رئالیسم است و خوب و بد بودنش بحث دیگری است. این نخستین تجربه من در رئالیسم نیست و بیشتر کارهایم به دلیل زمینه اجتماعی شان در این شیوه اجرا می شوند هر چند کارهای اجتماعی هم داشته ام که فرم رئالیسم را می شکند، مثل نمایش پرده ها از راه می رسند که خانم نوری وفا و خانم مسلمی بازی درخشانی در آن داشتند. به نظر من فرم گرایی الزاما شیوه جدید تئاتر نیست.

ایرادی هم به آن نمی گیرم اما نوع فرم گرایی در اشکال مختلف متفاوت است. ممکن است نوع تئاتر را اکسپریمنتال بگذاریم و واقعا تجربی نباشد چون وقتی نسخه را از روی دیگران کپی می کنی دیگر اکسپریمنتال نیست. حتی نوع آثار تجربی هم با هم متفاوت است. بحث ها در این زمینه خیلی تخصصی می شود اما آنچه معین است این است که کار من رئالیستی است و همه جای جهان هم این شیوه هواداران خودش را دارد. هر چند اگر این شیوه به روز هم نباشد من کارم را دوست دارم...

خب این مطابق مد روز نبودن، شما را دچار ترس نمی کرد که به کارتان بی توجهی شود؟

فکرنمی کنم این طور باشد چون طی همین سال ها دیده ایم که چقدر آثار نیل سایمون در ایران اجرا شده اند. درست همزمان با این کار متن اصلی در ایرانشهر در حال اجراست. من آن کار را ندیده ام اما خوب بود بچه های منتقد می رفتند و آن کار را هم می دیدند تا بحثی تطبیقی و مقایسه ای انجام دهند، البته قرار نیست مقایسه و ارزش گذاری معیار باشد بلکه نگاه به متن اصلی و متن اقتباسی و تفاوت های این دو رویکرد می تواند بحث جالبی را به راه بیندازد. این نشان می دهد که این اتفاق دارد می افتد و مخاطبان خودش را دارد.

منبع: برترین ها

به "نمایش زندانی خیابان نواب، آدم هایی با حال متلاطم" امتیاز دهید

امتیاز دهید:

دیدگاه های مرتبط با "نمایش زندانی خیابان نواب، آدم هایی با حال متلاطم"

* نظرتان را در مورد این مقاله با ما درمیان بگذارید