وعده 4 ساله ای که 13 ساله شد! ، پتروشیمی زنجان؛ پالایشگاهی دیگر که بدون اندک منفعتی رها شد

به گزارش وبلاگ توسعه دهنده ها، پتروشیمی زنجان یکی از طرح هایی است که از سال 85 کلنگ زنی شد و بعدها با پیشرفت 26 درصدی متوقف شد. دوری این طرح از آب و خوراک پایدار و همچنین کمبود منابع اقتصادی سبب کاهش سرعت پیشروی آن شد.

وعده 4 ساله ای که 13 ساله شد! ، پتروشیمی زنجان؛ پالایشگاهی دیگر که بدون اندک منفعتی رها شد

گروه دانشگاه وبلاگ توسعه دهنده ها- حنانه جانمحمدی؛ تجربه بیش از 15 طرح متوقف شده پتروشیمی در کشور نشان می دهد که علت اصلی اجرایی نشدن این طرح ها در اکثر مواقع تامین پایدار آب، شرایط اقتصادی کشور، نحوه تامین و مقدار خوراک مورد نیاز، مسائل محیط زیستی و تأمین اقتصادی عنوان شده است. پالایشگاه هایی که بدون اندک منفعتی در گوشه و کنار کشور رها شده اند و هرکدام در برآورده ساختن یک یا چند عامل فوق دچار مشکل هستند. آنالیز های کارشناسی این عوامل در ابتدای کار می توانست مانع از بروز مسائل در اجرای طرح گردد و در نتیجه آن هزینه های هنگفت ناشی از آن متحمل کشور نمی شد.

در این میان، پتروشیمی زنجان یکی از طرح هایی است که از سال 85 کلنگ زنی شد و بعدها با پیشرفت 26 درصدی متوقف شد. دوری این طرح از آب و خوراک پایدار و همچنین کمبود منابع اقتصادی سبب کاهش سرعت پیشروی آن شد. آب مورد نیاز برای این پتروشیمی حدود 25 درصد آب شرب مصرفی زنجان است که کمبود منابع آبی استان، آن را با مشکل روبرو خواهد نمود.

این طرح به عنوان تنها واحد صنعتی تولیدکننده کود اوره در شمال غرب کشور، یکی از مصوبات سفر هیأت دولت نهم به استان زنجان در اردیبهشت 1385 بود و قرار بود که طی 4 سال به بهره برداری برسد؛ اما با گذشت بیش از 13 سال تنها درصد کمی پیشرفت فیزیکی داشته است. این درحالی است که غلام حسین نجابت، مدیرعامل وقت شرکت ملی صنایع پتروشیمی وعده اتمام پروژه را زودتر از چهار سال داده بود.

500 میلیون دلار اعتبار لازم برای احداث پتروشیمی

میزان سرمایه گذاری مورد نیاز این طرح 500 میلیون دلار مشخص شده بود و قرار بود 80 درصد آن از سوی شرکت های داخلی استان و 20 درصد باقی مانده به وسیله شرکت ملی صنایع پتروشیمی تامین گردد؛ اما همان زمان به دلیل استقبال بالای مردم و بخش خصوصی از خرید سهام مجتمع های پتروشیمی و اوراق مشارکت، سهم شرکت ملی صنایع پتروشیمی به حدود 11 درصد کاهش یافت.

در ابتدا با امضای قرارداد ساخت پتروشیمی توسط شرکت مهندسی همپا، مدت زمان اجرای این طرح 40 ماه در نظر گرفته شد، اما با وجود اعلام پیشرفت 40 تا 90 درصدی در بخش مهندسی پایه و تفصیلی و همچنین خرید لایسنس و سفارش ساخت تجهیزات، این پروژه پیشرفت چندانی نداشت؛ تا آن جا که در مردادماه 1386 مدیرعامل شرکت به دلیل عدم تامین منابع ارزی و ریالی، سرانجام طرح را به 6 سال بعد، یعنی سال 92 موکول کرد.

فراز و نشیب های طرح پتروشیمی زنجان در فرابورس

اعتبار این پروژه در شروع کار قرار بود توسط منابع صندوق ذخیره ارزی تامین گردد، اما در سال 90 با تشکیل صندوق توسعه ملی به آن واگذار شد. در بهمن سال 89، سهام پتروشیمی زنجان در فرابورس با اقبال خریداران روبرو نشد و بخش خصوصی روی خوشی به خرید سهام آن نشان نداد. در نهایت هم عرضه سهام این طرح در دی ماه 1392 و در پی افزایش قیمت سهام، متوقف شد.

موانع کوچک و بزرگ احداث پروژه پتروشیمی

وجود موانع گسترده در فرایند اجرایی این پروژه باعث شد پیشرفت فیزیکی آن تا سال 1392 یعنی پس از گذشت 7 سال تنها 22 درصد باشد. تا آن سال اعتبار تزریق شده به طرح فقط 500 میلیارد ریال به وسیله اوراق مشارکت عمومی بود؛ در حالی که برای تکمیل پروژه به 16 هزار میلیارد ریال اعتبار نیاز بود که مقرر شده بود از این میزان 265 میلیون یورو (معادل 8 هزار و 500 میلیارد ریال) از محل صندوق توسعه ملی تامین گردد.

با وجود اینکه رئیس جمهور در مهرماه 1393 در سفر به استان زنجان از رفع شدن موانع استفاده از فاینانس 265 میلیون یورویی پتروشیمی زنجان اطلاع داده بود، اما این موضوع تا سال 1397 محقق نشد؛ تا اینکه در آبان ماه همان سال، محمدرضا مدیری مدیرعامل این شرکت از عملیاتی شدن تامین اقتصادی پتروشیمی زنجان اطلاع داد و گفت که بخش نخست تامین اقتصادی خرید تجهیزات و خدمات مهندسی طرح در قالب گشایش یک فقره اعتبار اسنادی به مبلغ حدود 156.7 میلیون یورو عملیاتی شده است.

80 درصد اعتبار اسنادی مذکور از محل اعتبارات ارزی صندوق توسعه ملی با عاملیت بانک ملی و 20 درصد مابقی از محل منابع شرکت به مبلغ حدود 31.3 میلیون یورو تامین شد. طی سال های 93 تا 97، سرمایه ثبت شده شرکت صنایع پتروشیمی زنجان، از محل آورده سهامداران، بیش از 6 برابر افزایش یافته بود تا شرایط بهره مندی از منابع صندوق توسعه ملی فراهم آید.

رضوانی، استاد رشته مهندسی شیمی می گوید که در زمانی که پتروشیمی در زنجان کلنگ زنی شد، با بحران کم آبی به شکل امروز رو به رو نبودیم. می گردد گفت که حتی این استان از برخی لحاظ برای پروژه پتروشیمی مناسب بود. مشکل عمده عدم پیشروی آن نبود سرمایه کافی است و اکنون در دو سال اخیر دستاوردی نداشته است. او معتقد است که الان زمان آن نیست که دنبال مقصر بگردیم و به این فکر کنیم که چرا در این استان این طرح را بهره برداری کردند، بلکه باید دنبال راهکارهایی برای بهبود اوضاع آن باشیم.

این استاد دانشگاه عقیده دارد که در حال حاضر انتقال طرح های پتروشیمی به عسلویه به صلاح نیست. این شهر بیشتر از ظرفیت، مورد بهره برداری طرح های مختلف قرار گرفته و شرایط زندگی برای مردم عسلویه هر روز دشوارتر از قبل است. بهتر است به دنبال راه حلی برای رهایی از مسائل کنونی باشیم نه اینکه بخواهیم صورت مسئله را پاک کنیم. به هر حال زنجان هم به صنایع کشاورزی نیاز دارد و در صورتی که مسائل پروژه رفع بگردد، روزنه ای برای پیشرفت استان و حتی رونق صادرات آن به وجود خواهد آمد.

مکان یابی نادرست طرح پتروشیمی زنجان، مانع اصلی پیشرفت پروژه

یکی دیگر از مسائل این پتروشیمی، مکان یابی اشتباه آن بود. دوری از محل تامین خوراک و آب پایدار سبب شد که این پروژه برای سرمایه گذاری توجیه اقتصادی نداشته باشد؛ هرچند با تبلیغات رسانه ای گسترده، مردم در آن سرمایه گذاری نموده اند. به عنوان مثال هزینه احداث خط لوله تامین خوراک پتروشیمی زنجان در سال 1394 بالغ بر 600 میلیارد تومان اعلام شده بود.

همچنین منبع تامین آب این پتروشیمی سد گلابر عنوان شده است. مطابق آنالیز ها، پتروشیمی زنجان سالانه 16.5 میلیون مترمکعب آب نیاز دارد و این میزان آب معادل 25 درصد مصرف سالانه آب شرب شهر زنجان است. این در حالی است که پروژه فولاد ایجرود با مصرف آب سالانه 3.5 میلیون مترمکعب یکی دیگر از صنایعی است که از منابع آب سد گلابر استفاده می نماید. آنالیز اطلاعات سد گلابر در سامانه مدیریت منابع آب ایران نشان می دهد این سد با ظرفیت آب قابل تنظیم 46 میلیون مترمکعبی در سال، با هدف تامین آب مورد نیاز کشاورزی برای 8700 هکتار سطح زیر کشت احداث شده است.

شهر زنجان یکی از مناطقی است که در چند سال گذشته با خطر بی آبی روبرو بوده و به گفته یوسف رضاپور، مدیرعامل آب منطقه ای زنجان در مرداد سال گذشته، شرایط سد تهم به عنوان تنها سد تامین کننده آب شرب زنجان، مناسب نیست و تنها 48 درصد مخزن آب، پر بوده که این شرایط بسیار خطرناک است.

شهر زنجان سالانه نیاز به 67 میلیون مترمکعب آب دارد که از این میزان حدود 36 میلیون مترمکعب آن با بهره برداری از منابع آب زیرزمینی و حدود 30 میلیون مترمکعب آن توسط آب تنظیم شده سد تهم تأمین می گردد؛ بنابراین حتی اگر سد گلابر در کنار تامین آب کشاورزی، ظرفیت مازادی نیز داشته باشد، ضروری است که پس از تصفیه و مناسب سازی برای مصرف شرب شهرستان زنجان اختصاص یابد تا برداشت از منابع زیرزمینی استان کاهش یابد.

با وجود وعده های مختلف مسئولان درباره اشتغال بیش از 4 هزار نفری این پتروشیمی و اعلام ضرر روزانه 750 میلیون تومانی در ازای تاخیر در احداث آن، آنالیز ها نشان می دهد پیشرفت فیزیکی این پتروشیمی همچنان که تا الان با موانع بسیاری همراه بوده، پس از این نیز رشد درخور توجهی نخواهد داشت.

دوری پتروشیمی زنجان به عنوان یکی از پتروشیمی های بدتعریف کشور از منابع تامین خوراک و آب، دلیل اصلی توقف این پروژه است. ضروری است مسئولان استانی و کشوری با درنظر دریافت ضرر های غیرقابل جبران این پتروشیمی، از دادن وعده های ناصحیح پرهیز نموده و با توقف این پروژه جلوی نابودی محیط زیست و منابع آبی استان را بگیرند.

منبع: خبرگزاری دانشجو

به "وعده 4 ساله ای که 13 ساله شد! ، پتروشیمی زنجان؛ پالایشگاهی دیگر که بدون اندک منفعتی رها شد" امتیاز دهید

امتیاز دهید:

دیدگاه های مرتبط با "وعده 4 ساله ای که 13 ساله شد! ، پتروشیمی زنجان؛ پالایشگاهی دیگر که بدون اندک منفعتی رها شد"

* نظرتان را در مورد این مقاله با ما درمیان بگذارید